Disleksi Nedir? Disleksi Belirtileri Nelerdir? 

Hastalıklar
Disleksi
Disleksi Nedir?

Disleksi Nedir?

Disleksi, yaşa uygun zeka seviyesi, eğitim ve çevresel koşullara rağmen, okumayı öğrenme, doğru ve akıcı okuma ve okuduğunu anlamada yaşanan beklenmedik ve hayat boyu süren nörogelişimsel bir bozukluktur (Démonet, Taylor ve Chaix, 2004; Vellutino, Fletcher, Snowling ve Scanlon, 2004).

Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı 5’de (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders [DSM-5]) disleksi, Özgül Öğrenme Güçlüğü başlığı altında incelenmektedir. DSM-5, disleksinin temel karakteristik özelliklerini kelime okuma ve metin okumada yaşanan problemler olarak iki başlık altında incelemektedir. Kelime okumada sıklıkla görülen problemler: Sesli kelime okumada yanlışlıklar, yavaş okuma, okurken tereddüt etme, kelimeleri tahmin etmeye çalışma ve kelimeleri seslendirmede güçlüklerdir. Metin okumada yaşanılan problemler ise, okunan metnin özünü anlamada problemler, cümleler arası anlamsal ilişkiyi kuramama, doğru çıkarım yapamama ve derin anlamı yakalayamamadır (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2013).

Disleksi, okul çağının başında okumayı öğrenmede problemler şeklinde kendini gösterebileceği gibi, ileriki yıllarda bireyin sınırlı akademik becerilerini aşan talep ve müfredat ile karşılaşıldığında da ortaya çıkabilmektedir (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2013). Bununla birlikte, okul öncesi dilsel, duyusal ve bilişsel becerilerin ileriki dönem okuryazarlık kapasitesini yordayarak disleksi riski değerlendirilmesine ışık tutabileceği konusundaki çalışmalar son yıllarda önem kazanmıştır (Kargın, Güldenoğlu, Ergül, 2017; Lyytinen, Eklund ve Lyytinen, 2005; Ozernov-Palchik ve Gaab, 2016; Rescorla, 2002; 2005).

Disleksi Belirtileri Nelerdir?

Okul Öncesi Dönemde Disleksi Belirtileri

Okul öncesi dönemdeki bir çocukta, aşağıda sıralanan özelliklerden bazıları görülüyorsa disleksi için endişe duyulabilir:

Disleksi Belirtileri
  • Alfabenin harflerini hatırlamakta zorlanma
  • Alfabedeki harflerin sırasını hatırlamakta zorlanma
  • İki sözcüğün uyaklı olup olmadığını fark etmede sorun yaşama
  • Bir sözcüğün ilk sesini atmada güçlük yaşamabley mstitbelent
  • Yönergeleri (özellikle ikiden fazla eylem içeren yönergeleri) takip etmede güçlük
  • Söylenişi benzeyen sözcükleri karıştırma
  • Gecikmiş konuşma ve artikülasyon sorunları
  • Bazı görevlere tepki vermede yavaşlık (Örn; sözel soru sorulduğunda çok geç yanıtlama)
  • Verilen süre boyunca bir göreve odaklanma konusundaki isteksizlik
  • Koordinasyon zayıflığı (örneğin masa ve sandalyelere çarpma)
  • Ailede disleksi öyküsü

Bu özellikleri gösteren çocukların ayrıntılı değerlendirilmesi ve gerekirse erken müdahaleye alınması, gelecekte yaşanması olası başarısızlıkların önlenmesi açısından yararlıdır.

Okul Döneminde Disleksi Belirtileri

  • Okula gitme konusunda isteksizlik
  • Okuma için isteksizlik
  • Sözcük ve harf öğrenme zorluğu
  • Harf-ses ilişkilerini öğrenmede güçlük
  • Sesbilgisel becerilerde güçlük
  • Sözcük oluşturmada güçlük (Örn; karmaşık olarak verilen harfleri sıralayarak anlamlı sözcükler oluşturma)
  • Başka bir kâğıttan veya tahtadaki sözcükleri kopyalamakta güçlük
  • Zayıf bellek
  • Koordinasyon zorlukları
  • Sık sık eşyalarını kaybetme

Okula Başladıktan Yaklaşık İki Yıl Sonra Disleksi Belirtileri

  • Okuma yaparken duraksama
  • Anlama (dinleme-okuma) ve anlatma (konuşma-yazma) becerilerinde güçlük
  • Uyakları fark etme güçlüğü
  • Sınırlı sözcük dağarcığı
  • Belirli seslerin nereden geldiğini anlamada güçlük yaşamak (işitsel ayırt etme)
  • Okuma sırasında harflerin, sözcüklerin değiştirilmesi
  • Heceleme güçlüğü
  • Yazarken çok sık silgi kullanma
  • Akademik dersler dışında diğer konularda yetenek gösterme

Okulun İlerleyen Yıllarında Disleksi Belirtileri (Önceki belirtilere ek olarak)

  • Sözcük dağarcığına yeni sözcükler eklerken akranlarına göre daha yavaş olma
  • Ödevlere uzun zaman harcama
  • Yazılı ödevlerin diğerlerinden daha uzun süre alması

Disleksi Tipleri Nelerdir?

Boder, klinik bulgular temelinde halen yaygın kabul gören üç tip disleksi saptamıştır. Buna göre disfonetik okuma bozukluğu (harf-ses ilişkisi bozulur), diseidetik okuma bozukluğu (kelimeleri bir bütün halinde okuyamaz; harf harf okur veya hiç okuyamaz) ve bunların karışımından oluşan üçüncü tip okuma bozukluğu vardır.

Disfonetik Okuma Bozukluğu

Disfonetik tipe işitsel disleksi de denir. Görsel-işitsel bağlantı yokluğunda görsel imge (harf) bir ses uyandırmaz ve grafem-fonem ilişkisi bozulur. Gelişimsel disfazisi (gelişimsel konuşma bozukluğu) olan çocuklarda bu tip bir disleksi gelişebilir. Diğer bir ismi, dilsel disleksidir.,

Diseidetik Okuma Bozukluğu

Diseidetik tip görsel disleksi olarak da bilinir. Disfonetik tipe göre daha seyrek olduğu (%5) sanılmaktadır.

Bunlar dışında pek çok model vardır ancak hiçbir model şimdilik disleksiyi tam olarak açıklayamamaktadır.

Kaynakça:

  1. Babür, N . (2019). Özgül Okuma Bozukluğu: Tanımı, Belirtiler ve Eğitsel Öneriler. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 35 (2) , 67-83. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/buje/issue/44507/554746
  2. Salman, U , Özdemi̇r, S , Salman, A , Özdemi̇r, F . (2016). Özel öğrenme güçlüğü “Disleksi”. İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Tıp Dergisi, 2 (2), 170-176. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/ibufntd/issue/22932/245591
  3. >Acar, S. (2018). Gelişimsel Disleksi ve Endofenotipik Yaklaşım: Nörogenetik, Nörobiyolojik ve Nörobilişsel Temeller. Dil Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi, 1 (2) , 62-91 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/dkyad/issue/44794/557203
  4. Öğrenme Güçlüklerinde Değerlendirme ve Müdahale
specialOffer

Haziran ayı fırsatları için hemen iletişime geçin!

İletişim
Bilgi ve randevu için hemen iletişime geçin !