Apraksi

Hizmetlerimiz
Apraksi Nedir?
Apraksi

Apraksi

Apraksi Nedir?

Draksis Yunancada "yapmak" anlamına gelir ve hareket demektir. Praksi; iradeyle, hedefe yönelik ve amaçlı hareketi yapmayı ifade eder. Felsefede praksi; eylemi, etkinliği ve insanın kendi dünyasını yarattığı, özgürleştirdiği, değiştirdiği alan olarak, temelde insanın kendisini öteki varlıklardan ayrı kıldığı bir etkinliği ifade etmektedir. Sağlık alanında kullanımı ise "motor planlama"yı, kişinin kendi ortamında etkili bir şekilde etkileşime girebilmek için bir motor yanıtı oluşturma ve yürütme yeteneğini ifade eder.

Praksinin Aşamaları


Praksi 3 aşamadan oluşur;

  • Fikir oluşturma (ideation)- Ne yapacağına karar vermek
  • Planlama- Nasıl yapacağına karar vermek
  • Yapma- Motor hareketin gerçekleştirilmesi

Apraksi terimi, praksi olarak bilinen becerinin kaybını belirtmek için kullanılır. Apraksi, fiziksel yeterlilik ve hareket etme isteği olmasına rağmen, öğrenilmiş anlamlı hareketleri gerçekleştirme yeteneğinin kaybı olarak ortaya çıkan nörolojik bir bozukluktur. Bu durum, temel motor veya duyusal eksikliklerle açıklanamaz ve dil anlama bozukluklarına bağlı değildir. Örneğin, kişiden dişini nasıl fırçaladığını göstermesini istediniz. Kendisinden istendiğiniz görevi anlıyor. Fırçayı tutması ve ağzına götürmesine engel olacak herhangi bir kas zayıflığı ya da duyusal bozukluğu yok. Buna rağmen kişi çeşitli hatalar yapıyor; diş fırçasını alıyor ve saçlarına götürüyor, diş firçasının yanındaki kalemi alıp dişlerine götürüyor, dişini firçaladıktan sonra macunu sürüp masaya bırakıyor ya da fırçayı dişleri üzerinde doğru yönde hareket ettirmiyor. Başka bir örnek verecek olursak; kişiden biriyle vedalaşırken yaptığımız hareketi göstermesini istediğinizde, elini kaldırıp yana değil de yukarı aşağı doğru hareket ettiriyor. Yani nörolojik bir hasar sonrasında kişi daha önce öğrendiği bir hareketi gerçekleştirirken, ne yapacağı ve nasıl yapacağıyla ilgili performans hataları sergiliyorsa apraksiden bahsedilebilir.

Apraksinin Temel Özellikleri

  • Çoğunlukla sol hemisfer hasarında görülür.
  • Afazi ile birlikte olabilir ya da olmayabilir.
  • Apraksi, edinilmiş beyin hasarı olan kişilerin daha önce öğrenilmiş hareketleri yapma zorluğunu ifade eder. Gelişimsel çocukluk çağı nörolojik problemlerinde hareketin öğrenilme sürecinde duyu-motor bilginin işlenmesinde zorluk olduğunda dispraksi ifadesi kullanılır (Örn. otizm, serebral palsi.vb. durumlarda).
  • Aprakside taklit, pandomim ve/veya gerçek obje kullanımı sırasında performans hataları görülür.

Vücut hareketleri (gesture) anlamlı (sembolik) ve anlamsız (sembolik olmayan) hareketler olarak ikiye ayrılmaktadır. Anlamlı hareketlerin iki türü vardır, obje-araç kullanımını içeren vücut hareketleri geçişli (transitive gestures), obje-araç kullanımı içermeyen hareketler ise geçişsiz (intransitive gestures) olarak ifade edilir. Örneğin tarağın kullanımı anlamlı ve geçişli (objeli) bir harekettir. Giden hir kisinin ardından el sallamak, kültürel ve iletişimsel olarak bir anlamı olan geçissiz (objesiz) bir harekettir. Başparmak ile çeneye dokunmak ise anlamsız bir harekettir.
Güncel praksi araştırmaları vücut hareketlerinin taklit ve pandomim olmak üzere iki şekilde oluşturulduğunu tanımlamaktadır;
Taklit: Kişiye gösterilen hareketin kişi tarafından yapılmasıdır. Eğer siz hareketi gösterirken kişinin sizinle aynı anda yapmasını istiyorsanız eş zamanlı taklit, siz hareketi bitirdikten bir süre sonra yapmasını istiyorsanız gecikmeli taklit olarak ifade edilir. Eş zamanlı taklitte kişinin görsel/vücut hareketleri ile ilgili bilgiyi doğru işlemesi yeterli olacaktır. Ancak gecikmeli taklitte kişi o hareketi hafızasına almalı ve tekrar edebilmelidir. Yani çalışma hafızasına ihtiyaç duyacaktır.
Pandomim: Kişinin, sözel komutla belirtilen bir vücut hareketini yapmasıdır. Örneğin kişiye "dişini nasıl fırçalarsın göster" dediğinizde kişi sözsüz şekilde hareket ile bunu göstermelidir. Bu hareket için depolanmış bilginin (hareket temsillerinin) uzun süreli hafızadan çağırılması gerekir.

Apraksinin Fonksiyonelliğe Etkisi

Apraksi, bireylerin anlamlı aktivitelerle uğraşma becerisini ve topluma tam katılımını olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Apraksili kişilerde temel ve enstrumental günlük yaşam aktivitelerinin performansı (GYA / EGYA) sıklıkla etkilenir (özellikle banyo, tuvalet, diş firçalama, giyinme, yemek yeme, yemek yapma aktiviteleri). GYA ve EGYA'larda yapılan hata sayısı, apraksinin şiddetiyle ilişkilidir. Ayrıca, apraksi bağımsız yaşam performansında düşüş ve bakım verenin yükünün artması ile de ilişkilidir. Apraksinin yokluğu ise, işe geri dönüş için önemli bir belirleyicidir.

specialOffer

Ekim ayı fırsatları için hemen iletişime geçin!

İletişim
Bilgi ve randevu için hemen iletişime geçin !