Dikkat

Hizmetlerimiz
Dikkat
Dikkat Nedir?

Dikkat

Dikkat; seçili bir uyarana seçici olarak odaklanma, o odağı sürdürme ve konsantre olmayı sağlayan davranışsal ve bilişsel bir süreçtir. Psikolojide, “bazı uyaranlara karşı farkındalığın artarak diğer uyaranların dışlanmasına yoğunlaşılması" olarak tanımlanmaktadır. Dikkat öğrenme için önemlidir ve diğer bilişsel yetenekleri destekleyen bir beceridir.

Dikkatin ilk ana prensibi daima bir uyaranla ilişkili olmasıdır. Yani daima dikkatimizi bir şeylere yöneltiriz. Uyaran eksternal (çevreden) veya internal (bireyin kendisinden kaynaklı) olabilir. Örneğin kitap okurken çevreden gürültü gelmesi eksternal uyarandır. Çocukluk anılarımızın aklımıza gelmesi veya kafamızdan markete gitmek için alışveriş listesi düşünmemiz bir internal uyarandır. Bazı durumlarda ise çoklu uyaranla karşılaşırız. Örneğin televizyon izlerken bilgisayarda yazı yazabiliriz veya her iki eylem arasında dikkatimizi kaydırırız. Dikkatle ilgili ikinci önemli konu eksternal uyaranın daima tespit edilebilir olmasıdır. Radyo dinlerken işitsel bir uyaran, sessiz bir film veya satranç oyunu izlerken görsel uyaranla karşılaşırız. Günlük yaşamda karşılaştığımız birçok nesne işitsel ve görsel uyaranların kombinasyonunu içerir. Braille alfabesi kullanan bireyler taktil uyaranla da karşılaşır. Hergün yüzümüze rüzgarın gelmesi (taktil uyaran), mutfakta pişen kekin kokusunu alma (olfaktor uyaran) veya bir elmanın tadını alma (tat uyaranı) farklı uyaranlara örnek verilebilir.
Dikkatin bir diğer özelliği bellek ve yürütücü işlevler ve dil becerilerinin etkili kullanımı ile yakın ilişkide olmasıdır. Bir konuya dikkati vermeden etkili iletişim sürdürülemez. Bu nedenle dikkat aynı zamanda bilişsel dil becerileri için de gereklidir.

Dikkatin Alt Tipleri

Sohlberg ve Mateer (2001) görev taleplerine dayalı beş spesifik dikkat tipini tanımlayan bir model açıklamıştır. Bu hiyerarşik modelde yer alan dikkatin alt tipleri odaklanmış dikkat (spesifik bir uyarana cevap), sürekli dikkat (bir uyarana dikkati devam ettirme, sürdürme), seçici dikkat (ilgisiz ve dikkat dağıtıcı bir uyaran varlığında hedef dikkati sürdürme yeteneği), değişken (alternating) dikkat (farklı uyarana görevler ve görev talimatları arasında geçiş yapma, esneklik yeteneği) ve bölünmüş dikkat (çoklu görevlere aynı anda katılma yeteneği)'tir. Bu model klinik uygulamalarda sıklıkla kullanılmaktadır. Bu modelin çok farklı patolojilerde dikkatin değerlendirilmesinde çok yararlı olduğu, günlük zorluklarla güçlü bir şekilde ilişkili olduğu ve özellikle aynı yazarların nörolojik hastaları için bir rehabilitasyon programi olan dikkat süreci eğitimi gibi stimülasyon programlarının tasarlanmasında yararlı olduğu gösterilmiştir.

Dikkatle İlgili Bozukluklar ve Fonksiyon Üzerine Etkisi

İnmede nöropsikolojik problemler ve fonksiyonel sonuçları ile ilgili yapılan bir derlemede bilişsel problemlerin inme sonrası fonksiyonel sonuçları daha fazla olumsuz etkilediği gösterilmiştir. Dolayısıyla bilişsel bozukluklar rehabilitasyon sonuçlarını etkileyen en önemli belirleyicilerdir. Lesniak ve arkadaşları (2008) inmeli 200 hastanın %78 inde bir veya daha fazla bilişsel alanda bozukluk olduğunu özellikle en yaygın defisitin dikkat bozuklukları olduğunu belirtmiştir.
Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda da günlük yaşam aktiviteleri ve farklı performans alanlarında problemler görülmektedir.

Sonuç olarak dikkat bozuklukları kişinin öğrenme yeteneğini, çevreyle etkileşimini ve duyu bilgilerini ayırt etme ve görevleri tamamlama becerisini kısıtlayarak okupasyonel performansı olumsuz etkiler. Nöropsikolojik uyanıklık arousal durumu dikkat için gereklidir. Çok az veya çok fazla arousal durumu kişinin dikkatini şekilde kontrol edememesine neden olur.

specialOffer

Ekim ayı fırsatları için hemen iletişime geçin!

İletişim
Bilgi ve randevu için hemen iletişime geçin !